Mẹo chiến thuật Catan
Tổng hợp các nguyên tắc cơ bản để tăng tỷ lệ thắng trong Catan: vai trò của tài nguyên, đặt ban đầu, quản lý bài trên tay, thứ tự xây dựng, giao dịch, cảng, tên cướp và thẻ phát triển. Là bước tiếp theo sau khi nắm luật, trang này giải thích các tiêu chí phán đoán có thể áp dụng ngay khi chơi.
Trang này giải thích chiến thuật chung cho bộ Catan cơ bản. HexaColony là game trên trình duyệt dựa trên luật này và không phải là dịch vụ chính thức của Catan. Phần giải thích luật được tổng hợp ở trang riêng. Xem luật chơi
1Hiểu độ khan hiếm và công dụng của tài nguyên
5 loại tài nguyên khác nhau về số ô trên bàn chơi, công dụng và thời điểm cần đến. Nắm được tài nguyên nào dùng vào việc gì và loại nào bị tranh giành, bạn sẽ quyết định nhanh hơn cả khi đặt ban đầu lẫn khi giao dịch.
Quặng và Gạch chỉ có 3 ô, là tài nguyên khan hiếm. Gỗ và Gạch cần ở đầu trận, Quặng cần từ giữa trận, riêng Lúa mì cần từ đầu đến cuối.
| Tài nguyên | Số ô | Công dụng | Thời điểm cần |
|---|---|---|---|
| Gỗ | 4 ô | ĐườngKhu định cư | Đầu trận (mở rộng) |
| Gạch | 3 ô | ĐườngKhu định cư | Đầu trận (mở rộng). Khan hiếm |
| Len | 4 ô | Khu định cưThẻ phát triển | Đầu trận đến thẻ phát triển. Dễ dư |
| Lúa mì | 4 ô | Khu định cưThành phố×2Thẻ phát triển | Suốt trận |
| Quặng | 3 ô | Thành phố×3Thẻ phát triển | Từ giữa trận (lên thành phố). Khan hiếm |
Mức ưu tiên tài nguyên tham khảo
- Tổng thể
- Quặng ≈ Lúa mì > Gạch > Gỗ > Len
- Đầu trận
- Gạch ≈ Gỗ > Lúa mì > Len > Quặng
- Giữa đến cuối trận
- Quặng > Lúa mì > Len > Gạch ≈ Gỗ
Quặng đứng đầu vì khan hiếm, Lúa mì đứng đầu vì dùng cho mọi công trình, và chiến lược Quặng + Lúa mì cần cả hai nên chúng ngang nhau. Gạch và Gỗ có cùng công dụng, Gạch nhỉnh hơn vì ít ô hơn. Đầu trận chỉ xây đường và khu định cư nên Quặng nằm yên, còn từ giữa trận thành phố và thẻ phát triển trở thành trọng tâm và thứ tự đảo ngược.
Quặng và Gạch sẽ bị tranh giành
Gỗ, Len và Lúa mì mỗi loại có 4 ô, còn Quặng và Gạch chỉ có 3 ô. Ô Quặng có số tốt thường chỉ có 1-2 ô trên bàn chơi, là nơi cạnh tranh gay gắt nhất khi đặt ban đầu. Nếu với tới được ô Quặng có số tốt, hãy ưu tiên chiếm trước; nếu không, hãy chuyển sang kế hoạch bù bằng cảng Quặng hoặc giao dịch.
Gỗ và Gạch là động cơ đầu trận
Cả đường lẫn khu định cư đều dùng 1 Gỗ và 1 Gạch. Tốc độ mở rộng đến khu định cư thứ 3-4 phụ thuộc vào lượng hai tài nguyên này bạn sản xuất được. Mặt khác, chúng không dùng cho thành phố hay thẻ phát triển nên từ giữa trận dễ dư, trở thành tài nguyên để đem đi giao dịch hoặc đổi qua cảng.
Lúa mì cần từ đầu đến cuối
Khu định cư, thành phố và thẻ phát triển đều cần Lúa mì. Đây là tài nguyên duy nhất có nhu cầu không ngớt từ đầu đến cuối trận, nên vị trí không ra Lúa mì luôn gặp khó khăn. Khi đem đi giao dịch, giá trị của nó cũng không giảm đến cuối trận.
Quặng lên giá từ giữa trận
Quặng không dùng cho đường hay khu định cư nên đầu trận thường nằm yên trên tay. Nhưng nó là nguyên liệu chính của thành phố (2 Lúa mì, 3 Quặng) và thẻ phát triển, nên khi cần nhân đôi sản lượng, đây là tài nguyên được thèm muốn nhất. Nếu đầu trận dư Quặng, đổi sang thẻ phát triển để giành trước Hiệp sĩ hay điểm chiến thắng cũng là một cách.
Len dễ dư nhưng là nguyên liệu chính của thẻ phát triển
Len chỉ dùng cho khu định cư và thẻ phát triển, là tài nguyên dễ dư nhất trong 5 loại. Tuy vậy, vị trí ra nhiều Len là nền tảng cho lối chơi thẻ phát triển, và kết hợp với cảng Len sẽ thành nguyên liệu trao đổi mỗi lượt.
2Đặt ban đầu quyết định một nửa thắng thua
Đặt ban đầu là quyết định duy nhất trong trận không thể làm lại. Hãy nhìn cả "ra nhiều hay ít (con số)" lẫn "ra cái gì (loại tài nguyên)" và thiết kế 2 khu định cư như một cặp.
Khu định cư thứ nhất lấy đỉnh có sản lượng tốt nhất. Khu định cư thứ hai đặt có tính đến tài nguyên ban đầu (Gỗ, Gạch) và đường đi tới khu định cư thứ ba.
Quy đổi con số thành "khả năng ra" để so sánh
Cộng số tổ hợp ra của từng số (số chấm), bạn biết được đỉnh đó nhận bao nhiêu lá tài nguyên mỗi 36 lần tung (giá trị kỳ vọng). Trang này gọi đó là "sản lượng". 6 và 8 có 5 tổ hợp, 5 và 9 có 4 tổ hợp, còn 2 và 12 chỉ có 1. Một đỉnh có tổng từ 10 trở lên là tốt, từ 12 trở lên là hàng đầu, và 2 khu định cư cộng lại vượt 20 thì đầu trận sẽ ổn định.
7 là số ra nhiều nhất (6 tổ hợp) nhưng không dùng làm thẻ số, đó là số làm tên cướp di chuyển. Bảng xác suất xúc xắc
Ưu tiên sản lượng hơn loại tài nguyên
Chạm được cả 5 loại là lý tưởng, nhưng vì thế mà lấy đỉnh có số khó ra thường là nước đi sai. Nếu ra nhiều tài nguyên, bạn có thể bù bằng giao dịch hoặc cảng, còn nếu bản thân sản lượng ít thì không có cách nào xoay xở. Hãy chấp nhận bù 1-2 loại còn thiếu bằng cảng hoặc giao dịch, và quyết định lấy Gỗ + Gạch (đường và khu định cư đầu trận) hay Lúa mì + Quặng (thành phố và thẻ phát triển từ giữa trận) làm trục chính.
Khu định cư thứ hai lấp "chỗ còn thiếu"
Khu định cư thứ nhất cứ lấy đỉnh có sản lượng cao, rồi dùng khu định cư thứ hai để bù tài nguyên hoặc cảng mà khu thứ nhất còn thiếu. Khu định cư thứ hai được đặt theo thứ tự ngược lại, nên người chơi cuối cùng được đặt 2 khu liên tiếp. Nếu đi đầu, hãy chắc chắn chiếm 1 đỉnh tốt nhất; nếu đi sau, hãy thắng bằng sự kết hợp của 2 khu.
Tài nguyên ban đầu đến từ các ô tiếp giáp khu định cư thứ hai
Tài nguyên của các ô tiếp giáp khu định cư thứ hai sẽ trở thành bài trên tay ban đầu. Đặt nó tiếp giáp Gỗ và Gạch, bạn có thể kéo đường về phía khu định cư thứ ba ngay sau khi trận bắt đầu. Ngược lại, nếu đỉnh chỉ toàn Quặng, vài lượt đầu bạn sẽ không xây được gì.
Hướng đường ban đầu về nơi định xây tiếp theo
Khu định cư phải cách khu định cư khác ít nhất 2 cạnh, nên nơi xây tiếp theo cách 2 con đường. Hãy hướng đường ban đầu về "đỉnh bạn muốn xây khu định cư tiếp theo" và chiếm trước các đỉnh tốt còn trống.
Phân tán con số và ô
Nếu chỉ tiếp giáp các ô cùng một số, khi số đó không ra nhiều lượt liền thì mọi thứ đều dừng lại và thu nhập dao động mạnh. Hơn nữa, đặt nhiều công trình trên cùng một ô thì chỉ 1 tên cướp là chặn được tất cả cùng lúc. Phân tán cả con số lẫn ô sẽ giúp tài nguyên vào đều đặn mỗi lượt.
Giữ chỗ cho khu định cư thứ ba và thứ tư
Hãy kiểm tra xem các vị trí cho khu định cư thứ ba và thứ tư ở đầu trận còn nằm trong phạm vi 2 con đường tính từ vị trí đặt ban đầu hay không. Những đỉnh tốt cũng là mục tiêu của người chơi khác. Nơi không còn chỗ trống xung quanh, dù số tốt cũng khó phát triển.
3Thứ tự xây dựng và bản thiết kế 10 điểm
Điểm chiến thắng gồm khu định cư 1 điểm, thành phố 2 điểm, cộng thêm Con đường dài nhất 2 điểm, Đội quân lớn nhất 2 điểm và thẻ điểm chiến thắng 1 điểm. Ý thức từ đầu trận "sẽ đạt 10 điểm bằng tổ hợp nào", bạn sẽ tự nhiên biết nên thu thập tài nguyên gì.
Đầu trận tăng khu định cư để tăng sản lượng, giữa trận lên thành phố để nhân đôi sản lượng. Hãy sớm quyết định cơ cấu điểm để về đích.
Đầu trận: tăng khu định cư để tăng sản lượng
Đến khu định cư thứ 3-4 là ưu tiên hàng đầu. Có thêm khu định cư thì sản lượng tăng và mọi công trình đều được đẩy nhanh. Chỉ xây số con đường vừa đủ để tới khu định cư tiếp theo.
Giữa trận: lên thành phố để nhân đôi sản lượng
Thành phố nhận 2 lá từ cùng một ô, và điểm chiến thắng cũng +1. Nếu có nguồn Lúa mì và Quặng, lấy thành phố làm trục chính là hiệu quả nhất. Hãy nâng cấp trước các khu định cư tiếp giáp ô số 6 và 8.
Ví dụ tổ hợp: lối thành phố
4 thành phố (8 điểm) + 1 khu định cư (1 điểm) + 1 thẻ điểm chiến thắng (1 điểm). Hợp với vị trí giàu Lúa mì và Quặng. Cũng dễ mua thẻ phát triển nên còn có cơ hội giành Đội quân lớn nhất.
Ví dụ tổ hợp: lối mở rộng
3 khu định cư (3 điểm) + 2 thành phố (4 điểm) + Con đường dài nhất (2 điểm) + 1 thẻ điểm chiến thắng (1 điểm). Hợp với vị trí giàu Gỗ và Gạch. Vừa mở rộng bằng đường vừa chiếm cảng.
Ví dụ tổ hợp: lối Hiệp sĩ
2 thành phố (4 điểm) + 2 khu định cư (2 điểm) + Đội quân lớn nhất (2 điểm) + 2 thẻ điểm chiến thắng (2 điểm). Hợp với vị trí dư Len, Lúa mì và Quặng. Liên tục mua thẻ phát triển, dùng Hiệp sĩ đuổi tên cướp và tích lũy điểm ẩn.
4Tận dụng cảng hiệu quả
Xây công trình ở đỉnh giáp cảng, bạn có thể đổi với tỷ lệ có lợi hơn (3:1 hoặc 2:1) so với 4:1 của ngân hàng. Sản lượng càng lệch, giá trị của cảng càng cao, và cảng trở thành "nhà máy" biến tài nguyên dư thành công trình mỗi lượt.
Cảng không phải "chỗ để chiếm" mà là "cơ chế để dùng". Từ khu định cư thứ ba trở đi, kéo đường tới chiếm cảng và biến tài nguyên dư thành công trình mỗi lượt.
Chọn cảng 2:1 theo "tài nguyên dư"
Nếu ô 6 hoặc 8 cho ra nhiều Len thì chọn cảng Len, tức là chọn cảng chuyên dụng hợp với sản lượng của bạn. 2 lá đổi được 1 lá tài nguyên tùy chọn, nên tài nguyên dư biến thẳng thành nguyên liệu xây dựng. Cảng chuyên dụng của tài nguyên mà bạn không sản xuất thì chiếm cũng vô dụng.
Cảng 3:1 chiếm được thì cứ chiếm
Bất kỳ tài nguyên nào, 3 lá đều đổi được 1 lá tùy chọn, nên mọi tài nguyên dư đều được tận dụng. Vì không phụ thuộc vào một loại tài nguyên nào, cảng này phát huy tác dụng với mọi vị trí, và giúp giữ bài trên tay tối đa 7 lá dễ hơn. Nếu nằm trong tầm với, hãy ưu tiên chiếm.
Từ khu định cư thứ ba trở đi, kéo đường tới cảng
Đỉnh cảng thường có các số xung quanh yếu, nên 2 khu định cư ban đầu nên ưu tiên sản lượng. Hãy tạo sẵn lối tới cảng bằng hướng của đường ban đầu, rồi chiếm bằng khu định cư thứ ba hoặc thứ tư. Chiếm cảng ngay khi đặt ban đầu là ngoại lệ, chỉ khi số của đỉnh cảng tình cờ cũng tốt.
Nâng ô tài nguyên đổi ở cảng lên thành phố để tạo vòng quay
Lên thành phố ở ô tài nguyên bạn đổi qua cảng, mỗi lần ra số bạn nhận 2 lá. Khi đã có chu trình "thành phố cho 2 lá → đổi ở cảng lấy 1 lá → xây", bạn sẽ ở trạng thái lượt nào cũng xây được gì đó.
Tài nguyên xoay vòng qua cảng là mục tiêu của Độc quyền
Nếu bạn tích trữ một loại tài nguyên để đổi ở cảng, thẻ Độc quyền của đối thủ có thể lấy sạch trong một lần. Ngược lại, đối thủ có cảng thường ôm rất nhiều tài nguyên đó, nên cũng là đối tượng dễ trúng thẻ Độc quyền của bạn.
5Giữ bài trên tay tối đa 7 lá, tính tài nguyên ngược từ "công dụng"
Số ra nhiều nhất là 7 (6 trong 36 tổ hợp). Nếu bài trên tay vượt quá 7 lá khi ra 7, bạn phải bỏ một nửa. Nguyên tắc cơ bản là không tích trữ bài mà luôn dùng nó cho công trình tiếp theo.
Mỗi lượt kiểm tra "có thể xây gì ngay bây giờ", và kết thúc lượt với tối đa 7 lá trên tay.
Dùng thay vì tích trữ
Dùng được thì hãy dùng. Khi vị trí dự định sắp bị đối thủ chiếm, việc chiếm trước đỉnh đó bằng 1 con đường có giá trị hơn là giữ bài cho khu định cư tiếp theo. Càng nhiều bài trên tay, bạn càng dễ thành mục tiêu của tên cướp.
Quyết định công trình tiếp theo rồi mới thu thập
Khi đã đặt mục tiêu "tiếp theo là khu định cư" hay "tiếp theo là thẻ phát triển", bạn sẽ biết rõ nên giữ tài nguyên nào và có thể đem tài nguyên nào đi giao dịch. Bài tích trữ không có mục đích là mục tiêu lý tưởng cho số 7 và tên cướp.
Giao dịch 4:1 với ngân hàng: "thà dùng còn hơn bỏ"
Tỷ lệ tuy tệ, nhưng biến được tài nguyên dư thành 1 lá có ích. Khi bài trên tay sắp vượt 7 lá, hoặc khi chỉ còn thiếu 1 lá để xây, hãy dùng ngay không do dự. Nếu có cảng, tỷ lệ 3:1 hoặc 2:1 còn có lợi hơn.
Khi bỏ bài, hãy giữ "tài nguyên sẽ dùng tiếp theo"
Khi bỏ một nửa, hãy tính ngược từ chi phí của công trình định xây tiếp theo để quyết định giữ lại gì. Nguyên tắc cơ bản là bỏ từ loại tài nguyên đang có nhiều, và giữ loại còn thiếu để xây.
6Giao dịch để "mình có lợi, không để đối thủ thắng"
Giao dịch là cách gom tài nguyên hiệu quả, nhưng đồng thời cũng làm đối thủ mạnh lên. Giao dịch với ai và đổi cái gì sẽ làm thay đổi cán cân sức mạnh trên bàn chơi.
Nhắm vào thứ bạn cần mà đối thủ đang dư, và không đưa tài nguyên cho người dẫn đầu.
Nhắm vào thứ đối thủ đang dư
Tài nguyên đối thủ có từ 3 lá trở lên thì dễ thương lượng. Đề nghị cụ thể như "1 Gỗ đổi 1 Lúa mì" sẽ dễ thành công hơn. Nhìn các ô sản xuất của đối thủ, bạn có thể đoán được họ dễ dư thứ gì.
Không giao dịch với người dẫn đầu
Đưa tài nguyên cho người đang dẫn điểm cũng chẳng khác gì tự hạ thứ hạng của mình. Cách chơi chuẩn là liên kết với những người chơi phía sau để chặn người dẫn đầu. Cuối trận, hãy luôn kiểm tra "lá bài đó có giúp họ thắng không".
Đoán xem đối thủ muốn xây gì
Nhìn số lá trên tay, các ô sản xuất của đối thủ và các đỉnh còn trống trên bàn chơi, bạn có thể đoán gần đúng họ muốn xây gì tiếp theo. Đừng bao giờ đưa lá cuối cùng giúp đối thủ hoàn thành công trình, bất kể chênh lệch điểm. Ngược lại, tài nguyên mà đối thủ không dùng đến thì có thể đổi được với giá rẻ.
Thương lượng với AI
Đối thủ AI của HexaColony đánh giá lợi hại của đề nghị rồi mới trả lời. Đề nghị chỉ có lợi cho bạn sẽ bị từ chối, nhưng trao đổi có lợi cho cả đối phương thì sẽ thành công. Cũng như khi đấu với người, hãy đưa ra đề nghị công bằng.
7Thời điểm mua và dùng thẻ phát triển
Chồng thẻ gồm 25 thẻ: 14 thẻ Hiệp sĩ, 5 thẻ điểm chiến thắng và 6 thẻ tiến bộ. Nếu vị trí của bạn hay dư Len, Lúa mì và Quặng, đây là cách kiếm điểm chiến thắng mạnh, nhưng mua sai thời điểm hoặc dùng sai chỗ thì hiệu quả giảm một nửa.
Thẻ định dùng thì mua trước ít nhất 1 lượt. Riêng thẻ điểm chiến thắng được cộng ngay, nên khi "còn thiếu 1 điểm" thì rất đáng mua.
Đếm số thẻ phát triển đối thủ đã mua
Thẻ điểm chiến thắng không được công khai, nên đối thủ trông như "còn thiếu 2 điểm" có khi thực ra đã sắp thắng. Đếm số thẻ phát triển mỗi đối thủ đã mua, bạn có thể ước tính số điểm ẩn tối đa của họ. Ngược lại, bạn có thể giấu điểm bằng thẻ điểm chiến thắng rồi thắng một mạch ở cuối trận.
Đừng giữ Hiệp sĩ, hãy dùng trước khi tung xúc xắc
Bằng nhau thì không chuyển, nên Đội quân lớn nhất (2 điểm) thuộc về người dùng đủ 3 thẻ trước. Rút được Hiệp sĩ nào thì dùng lần lượt. Ngoài ra Hiệp sĩ có thể dùng cả trước khi tung xúc xắc, nên nếu tên cướp đang chiếm ô 6 hoặc 8 của bạn, hãy đuổi nó đi ở đầu lượt rồi mới tung để lấy lại sản lượng của số đó.
Dùng Độc quyền "khi đối thủ nhiều bài"
Độc quyền chỉ hiệu quả khi chỉ định tài nguyên mà người chơi khác đang có nhiều. Tránh dùng ngay sau khi ra 7 vì lúc đó bài trên tay mọi người đã giảm, và hãy dùng đúng lúc bạn có thể xây bằng tài nguyên đó.
Xây đường: "vươn tới 2 cạnh trong một lần"
Xây miễn phí 2 con đường, bạn có thể vươn ngay tới cảng hoặc vị trí khu định cư và chiếm trước đối thủ. Trong cuộc đua Con đường dài nhất, dùng ngay sau khi đối thủ kéo dài đường là con át chủ bài giành lại chỉ trong một nước.
Năm bội thu: dùng khi "còn thiếu 2 lá để xây"
Nhận 2 lá tài nguyên tùy chọn, nên dùng khi còn thiếu 2 lá để xây thành phố hoặc khu định cư là không lãng phí. Mẹo là chỉ định tài nguyên khó kiếm.
8Những lỗi người mới hay mắc
Phần lớn các trận thua đều có chung một kiểu. Chỉ cần nhớ lại danh sách này mỗi lượt, tỷ lệ thắng của bạn sẽ thay đổi rõ rệt.
- Lấy đỉnh có số khó ra chỉ để đủ loại tài nguyên (sản lượng phải đặt trước)
- Chỉ lo kéo đường mà không tăng khu định cư, sản lượng không tăng
- Kết thúc lượt khi còn hơn 7 lá trên tay và mất một nửa khi ra 7
- Chấp nhận giao dịch đưa tài nguyên cho người dẫn đầu, giúp họ thắng luôn
- Đặt tên cướp lên ô tiếp giáp công trình của mình, tự chặn sản lượng của mình
- Sau khi giành Con đường dài nhất, không chuẩn bị tài nguyên xây đường để giữ nó
- Mua thẻ phát triển ngay từ đầu trận, khiến việc mở rộng khu định cư bị chậm
Đọc mẹo xong rồi, hãy thử trong trận thật
Với chế độ "Luyện tập" đấu với AI, bạn có thể tự mình thử các nguyên tắc bất cứ lúc nào.
Chơi miễn phí